HAP #010 — FAST/eFAST: Travmada 4 Temel Pencere

Okuma süresi: ~2 dakika

💊 Tek cümlede Hap

FAST’ın temel sorusu basittir: “Olmaması gereken yerde serbest sıvı var mı?”; dört temel pencere sağ üst kadran, sol üst kadran, pelvis ve perikarddır. eFAST buna pnömotoraks/hemotoraks değerlendirmesini ekler. ACEP

🎯 Ne zaman düşün?

FAST özellikle hemodinamik olarak instabil travma hastasında, resüsitasyonla eş zamanlı olarak hızlıca kanama odağı aramak için değerlidir.

FAST’ın 4 temel penceresi:

1️⃣ RUQ — Sağ üst kadran
Karaciğer–böbrek arasındaki Morison poşu, karaciğer alt ucu ve sağ subfrenik alan değerlendirilir.

2️⃣ LUQ — Sol üst kadran
Dalak–böbrek arası, perisplenik ve sol subfrenik alan taranır.

3️⃣ Pelvis — Suprapubik
Mesane akustik pencere olarak kullanılır. Serbest sıvı erkekte rektovezikal, kadında Douglas boşluğunda görülebilir.

4️⃣ Kardiyak — Perikard
Genellikle subksifoid pencereden perikardiyal sıvı aranır; gerektiğinde başka kardiyak pencereler kullanılabilir. ACEP

💉 eFAST ne ekler?

FAST’a toraks eklenir.

Amaç iki önemli patolojiyi daha yakalamaktır:

🫁 Hemotoraks → plevral boşlukta sıvı
🫁 Pnömotoraks → özellikle anterior toraksta plevral kaymanın değerlendirilmesi

Supin hastada pnömotoraks için anterior göğüs duvarı taranır. Lung sliding’in görülmesi, probun bulunduğu noktada pnömotoraks aleyhine güçlü bir bulgudur. Ancak sliding’in olmaması tek başına pnömotoraks demek değildir; apne, ana bronş entübasyonu ve başka durumlarda da kaybolabilir. ACEP

⚠️ Kritik hata

“FAST negatif → intraabdominal yaralanma yok.”

Yanlış.

FAST esas olarak serbest sıvıyı arar; organ yaralanmasının kendisini dışlamaz. Retroperitoneal kanamalar, barsak yaralanmaları ve henüz yeterli miktarda serbest sıvı oluşturmamış kanamalar gözden kaçabilir.

Bu nedenle:

Negatif FAST ≠ travma dışlandı.

Klinik şüphe devam ediyorsa seri FAST veya hastanın durumuna uygun ileri görüntüleme gerekir. ACEP

🧠 Akılda kalsın

SAĞ → SOL → PELVİS → KALP

RUQ → Morison
LUQ → Splenorenal
Pelvis → Mesane çevresi
Kalp → Perikard

Sonra “e”yi ekle:

eFAST = FAST + TORAKS

🩸 Hemotoraks
💨 Pnömotoraks

Pencerelerin sırası mutlak değildir. Örneğin penetran toraks travmasında yaşamı tehdit eden perikardiyal efüzyonu hızla değerlendirmek için kardiyak pencereyle başlanabilir. ACEP

❓ Tek soru

📚 Kaynak

ACEP’in FAST yaklaşımında dört temel ultrasonografik pencere RUQ, LUQ, pelvis ve subksifoid/kardiyak pencereolarak tanımlanıyor; inceleme resüsitasyonla eş zamanlı yapılmalı ve zaman-kritik girişimleri geciktirmemelidir. eFAST’ta bilateral plevral değerlendirme de eklenerek pnömotoraks ve hemotoraks araştırılır. ACEP