Nörolojik Aciller — Ders 12: Bell Paralizisi ve Akut Yüz Felcine Yaklaşım
Ana mesaj: Akut yüz felcinde önce eşlik eden nörolojik bulguları ara. Tipik Bell paralizisinde ilk 72 saatte oral steroid ve kapanmayan gözün korunması tedavinin temelidir. Antiviral tek başına kullanılmaz. PubMed
1. Klinik tanım
Bell paralizisi, başka bir neden saptanmayan, akut başlayan tek taraflı periferik fasiyal sinir güçsüzlüğüdür. Genellikle saatler içinde gelişir ve ilk 72 saatte en belirgin düzeyine ulaşır.
Aynı tarafta alın kırıştırma, göz kapatma ve ağız hareketleri etkilenebilir. Tat değişikliği, hiperakuzi ve hafif kulak arkası ağrısı eşlik edebilir.
Her periferik tip yüz felci Bell paralizisi değildir. Tanı, hedefli öykü ve muayeneyle alternatif nedenler değerlendirildikten sonra konur. Wiley Online Library
2. İlk kritik ayrım: İnme olabilir mi?
| Bulgu | Klinik anlamı |
|---|---|
| Alt yüzde güçsüzlük, alın hareketlerinin görece korunması | Supranükleer lezyonu düşündürür |
| Alın, göz kapatma ve alt yüzün birlikte etkilenmesi | Periferik tip örüntüdür |
| Diplopi, bakış felci, ataksi veya ekstremite bulguları | Beyin sapı/inme açısından uyarıcıdır |
“Alın da tutulmuş, o hâlde inme değildir” çıkarımı yanlıştır. Pontin inmeler, fasiyal çekirdek veya sinir liflerini etkileyerek periferik tip paralizi oluşturabilir. Özellikle göz hareketi bozukluğu ve dengesizlik eşlik ediyorsa inme değerlendirmesini başlat. Springer Nature Link
3. İlk yaklaşım ve odaklanmış muayene
- Başlangıç zamanını ve güçsüzlüğün nasıl ilerlediğini belirle.
- Glukozu, vital bulguları ve tam nörolojik muayeneyi değerlendir.
- Kaş kaldırma, sıkı göz kapatma, diş gösterme ve yanak şişirmeyi incele.
- Göz kapağının tam kapanıp kapanmadığını kaydet.
- Dış kulak yolu, kulak kepçesi ve ağız içinde vezikül ara.
- İşitme kaybı, vertigo, travma, kene teması, önceki atak ve parotis kitlesini sorgula.
Başlangıç şiddetini kaydetmek takipte karşılaştırmayı kolaylaştırır; House–Brackmann ölçeği kullanılabilir.
4. Ayırıcı tanı
| Olasılık | Yönlendiren özellik |
|---|---|
| Bell paralizisi | Akut, izole, tek taraflı periferik örüntü |
| İnme | Ek nörolojik bulgu; bazen periferik tip yüz felci |
| Ramsay Hunt sendromu | Belirgin otalji, veziküller, işitme/vestibüler belirtiler |
| Lyme hastalığı | Uygun coğrafi maruziyet, kene öyküsü; bilateral tutulum olabilir |
| Otit veya mastoid hastalık | Otoskopik bulgular, ateş, akıntı |
| Tümör veya yapısal lezyon | Yavaş ilerleme, aynı tarafta tekrarlama, kitle |
| GBS ve diğer sistemik nedenler | Bilateral yüz güçsüzlüğü veya yaygın nörolojik bulgular |
5. Tanı ve tetkik kararı
Tipik, yeni başlayan, izole Bell paralizisinde rutin laboratuvar ve görüntüleme gerekmez. Tetkik, şüphelenilen alternatif nedene yöneltilir.
Yavaş ilerleyen, tekrarlayan veya tedaviye rağmen kötüleşen güçsüzlükte; ek kraniyal sinir bulgusunda ya da kitle şüphesinde ileri değerlendirme gerekir. Herhangi bir zamanda yeni nörolojik veya göz bulgusu gelişirse yeniden değerlendir; üç ayda eksik iyileşmede uzman görüşü sağla. entnet.org
6. Yönetim
A. Oral steroid
Kontrendikasyon yoksa ilk 72 saatte başla. Steroid, yüz işlevlerinin iyileşme olasılığını artırır. Diyabet, önceki ciddi steroid reaksiyonu ve diğer komorbiditelerde bireysel yarar–risk değerlendirmesi yap. Neurology
Çalışmalarda kullanılan erişkin rejimlerden biri:
| Gün | Prednizolon, oral |
|---|---|
| 1–5 | 60 mg/gün |
| 6 | 50 mg |
| 7 | 40 mg |
| 8 | 30 mg |
| 9 | 20 mg |
| 10 | 10 mg |
Bu, kanıtlı rejimlerden biridir; tek zorunlu şema değildir. 72 saat sonrasında başvuruda yarar daha belirsizdir ve karar bireyselleştirilir. PubMed
B. Antiviral
Bell paralizisinde antiviral zorunlu değildir. Özellikle ağır veya tam paralizide steroide eklenmesi görüşülebilir; ek yararın belirsiz ve varsa sınırlı olduğu açıklanmalıdır. Antiviral monoterapi verilmez. Neurology
Seçilirse çalışmalarda kullanılan rejim:
Valasiklovir 1.000 mg oral, günde üç kez, 7 gün. Böbrek fonksiyonuna göre doz ayarlanır. Bu dozun çalışılmış olması, her Bell paralizili hastada ek yarar gösterildiği anlamına gelmez. PubMed
Ramsay Hunt şüphesi, idiopatik Bell paralizisinden ayrı değerlendirilir; erken KBB görüşü ve antiviral tedavi planlanır.
C. Gözün korunması
Göz tam kapanmıyorsa:
- Gündüz sık aralıklarla suni gözyaşı kullan.
- Gece lubrikan göz merhemi uygula.
- Göz kapağını tamamen kapatacak güvenli bantlama yöntemini hastaya göster.
- Kontakt lens kullanımını durdur.
- Ağrı, kızarıklık, fotofobi veya görme azalmasında acil göz değerlendirmesi sağla.
Göz pedi koymak tek başına kapağın kapandığını garanti etmez. Kornea açıkta kalmaya devam edebilir. PMC
7. Karar algoritması
8. Kırmızı bayraklar
- Diplopi, bakış kısıtlılığı, ataksi veya ekstremite güçsüzlüğü.
- Bilateral yüz felci.
- Şiddetli otalji, vezikül, yeni işitme kaybı.
- Haftalar içinde ilerleyen veya aynı tarafta tekrarlayan paralizi.
- Parotis kitlesi veya birden fazla kraniyal sinir tutulumu.
- Kapanmayan gözde ağrı, fotofobi veya görme azalması.
9. Hatırlanacak eşik ve dozlar
| Nokta | Hatırlanacak bilgi |
|---|---|
| Steroid zamanı | En güçlü kanıt ilk 72 saat için |
| Örnek steroid rejimi | 60 mg/gün × 5 gün, ardından günlük 10 mg azaltarak toplam 10 gün |
| Seçilirse valasiklovir | 1.000 mg × 3/gün, 7 gün; renal ayar |
| Göz koruması | Eksik göz kapanmasında hemen başla |
| Uzman değerlendirmesi | Yeni/kötüleşen bulguda hemen; 3 ayda eksik iyileşmede yeniden değerlendirme |
10. Sık hatalar
- Alın tutulumu üzerinden inmeyi kesin dışlamak.
- Göz korumasını reçeteye eklemeyi unutmak.
- Antivirali tek başına vermek.
- Her tipik olguda rutin BT istemek.
- Ağır otalji ve vezikülleri gözden kaçırmak.
- “Kesin tamamen iyileşir” diyerek takip gereksinimini küçümsemek.
11. Kısa vaka
34 yaşında hasta: Dün başlayan sağ yüz güçsüzlüğü var. Sağ alnını kırıştıramıyor ve gözünü tam kapatamıyor. Ek nörolojik bulgu, vezikül veya işitme kaybı yok.
Yaklaşım: Tipik Bell paralizisiyle uyumludur. İlk 72 saatte uygun oral steroid, göz lubrikasyonu ve gece güvenli kapatma planlanır. Antiviral seçeneği şiddete göre görüşülür. Yeni nörolojik belirti veya göz yakınmasında erken başvuru anlatılır.
Aynı hastada diplopi veya belirgin ataksi olsaydı, periferik yüz örüntüsüne rağmen inme değerlendirmesi gerekirdi.
Kaynaklar
Kaynak kontrolü: 18 Ekim 2026. Kılavuzların yayın yılları aşağıda belirtilmiştir.
- AAO-HNSF, 2013: Clinical Practice Guideline: Bell’s Palsy.
- AAN, 2012: Steroids and antivirals for Bell palsy.
- Kanada klinik uygulama kılavuzu, 2014: Management of Bell palsy.
- Engström ve ark., 2008: Prednizolon ve valasiklovir randomize çalışması.
- Min ve Jung, 2019: Bell paralizisini taklit eden pontin inmeler.
