HAP #007 — Pulmoner Embolide Wells Skoru: Olasılığı Hesapla, Testi Doğru Seç
Okuma süresi: ~2 dakika
💊 Tek cümlede Hap
Wells skoru PE tanısı koymaz; hastanın klinik olasılığını belirleyerek D-dimer mı yoksa doğrudan görüntüleme mi gerektiğine karar vermeye yardımcı olur.
🎯 Ne zaman düşün?
Pulmoner emboli düşündüğün hemodinamik olarak stabil hastada pretest olasılığını sistematik hale getirmek için kullan.
PE için Wells kriterleri:
| Kriter | Puan |
|---|---|
| DVT klinik bulguları | +3 |
| PE, alternatif tanıdan daha olası | +3 |
| Kalp hızı >100/dk | +1,5 |
| Son 4 haftada immobilizasyon ≥3 gün veya cerrahi | +1,5 |
| Önceki DVT/PE | +1,5 |
| Hemoptizi | +1 |
| Aktif malignite | +1 |
Pratikte sık kullanılan iki seviyeli yorum:
≤4 puan → PE unlikely
>4 puan → PE likely
💉 Ne yap?
Wells ≤4 ise:
PE olasılığı düşüktür → uygun hastada D-dimer ile devam et.
D-dimer negatifse PE genellikle dışlanabilir. Pozitifse görüntüleme gerekir.
Wells >4 ise:
PE olasılığı yüksektir → CT pulmoner anjiyografi (CTPA) yönünde ilerle; D-dimer ile zaman kaybetme. CTPA uygun değilse klinik duruma göre V/Q görüntüleme değerlendirilebilir.
50 yaş üzerindeki uygun hastalarda yaşa göre ayarlanmış D-dimer eşiği kullanılabilir:
Yaş × 10 µg/L (FEU)
Örneğin 72 yaşındaki hastada eşik 720 µg/L FEU olur.
⚠️ Kritik hata
D-dimer’ı herkese istemek.
D-dimer bir tarama testi değildir. Klinik olasılık değerlendirilmeden gelişigüzel istenmesi çok sayıda yalancı pozitif sonuç ve gereksiz CTPA’ya yol açabilir.
Diğer kritik hata:
Hemodinamik olarak instabil, yüksek riskli PE hastasında Wells hesaplamakla zaman kaybetmek.
Şok/hipotansiyon varlığında yaklaşım farklıdır; hasta acil tanısal ve reperfüzyon değerlendirmesine ihtiyaç duyar.
🧠 Akılda kalsın
Wells’in iki büyük kriteri:
DVT bulgusu = 3
PE en olası tanı = 3
Sonra:
Taşikardi = 1,5
İmmobilizasyon/cerrahi = 1,5
Eski DVT/PE = 1,5
Hemoptizi = 1
Malignite = 1
Ve kritik eşik:
4 → D-dimer mı, görüntüleme mi?
❓ Tek soru
SORU - 58 yaşındaki hastada plöritik göğüs ağrısı ve dispne var. Nabız 112/dk, sağ bacakta DVT ile uyumlu şişlik ve hassasiyet mevcut. Başka Wells kriteri yok. Wells skoru kaçtır ve hasta hangi gruptadır?
Wells = 4,5 puan: DVT bulguları 3 + kalp hızı >100 1,5. İki seviyeli modele göre >4 olduğu için “PE likely”grubundadır; tanısal görüntüleme yönünde ilerlenir.
📚 Kaynak
NICE venöz tromboembolik hastalık kılavuzu, PE şüphesinde iki seviyeli Wells skorunun kullanılmasını; >4 puanda “PE likely”, ≤4 puanda “PE unlikely” şeklinde sınıflandırmayı öneriyor.
ESC akut pulmoner emboli kılavuzu da tanısal testlerin klinik/pretest olasılığı temelinde seçilmesini vurgulamaktadır.
