HAP #001 — Hiperkalemi: EKG Değişiklikleri ve Acil Tedavi
Okuma süresi: ~2 dakika
💊 Tek cümlede Hap
Hiperkalemide EKG değişikliği varsa önce miyokardı IV kalsiyumla stabilize et; ardından potasyumu hücre içine kaydır ve vücuttan uzaklaştır.
🎯 Ne zaman düşün?
Hiperkalemi özellikle böbrek yetmezliği, akut böbrek hasarı, potasyum tutucu ilaç kullanımı, metabolik asidoz ve hücre yıkımı olan hastalarda akla gelmelidir.
EKG değişiklikleri klasik olarak sivri T dalgaları, PR uzaması, P dalgasının küçülmesi/kaybolması ve QRS genişlemesini içerebilir. İleri olgularda sine-wave paterni, ventriküler aritmi ve kardiyak arrest gelişebilir.
Ancak önemli nokta: EKG’nin normal olması ciddi hiperkalemiyi dışlamaz.
💉 Ne yap?
1. Membranı stabilize et: EKG değişikliği varsa IV kalsiyum ver. Resuscitation Council UK protokolünde %10 kalsiyum klorür 10 mL IV veya %10 kalsiyum glukonat 30 mL IV kullanılabilir. EKG değişiklikleri devam ediyorsa doz tekrarlanabilir. Resuscitation Council UK
2. K⁺’u hücre içine kaydır: Ağır hiperkalemide 10 Ünite kısa etkili/soluble insülin + 25 g glukoz IV temel tedavilerden biridir. Etki yaklaşık 15 dakika içinde başlar ve potasyumdaki en büyük düşüş genellikle 30–60 dakikada görülür. Nebülize salbutamol 10–20 mg ek tedavi olarak kullanılabilir. UK Kidney Association
3. K⁺’u vücuttan uzaklaştır: Klinik duruma göre potasyum bağlayıcılar ve renal eliminasyonu artırıcı yöntemler değerlendirilebilir; medikal tedaviye dirençli ağır hiperkalemide acil diyaliz gerekebilir. UK Kidney Association
⚠️ Kritik hata
Kalsiyum potasyumu düşürmez.
Görevi kardiyak membranı stabilize ederek hiperkaleminin ölümcül kardiyak etkilerine karşı zaman kazandırmaktır. Bu nedenle kalsiyumu verdikten sonra tedavi bitmiş değildir.
İnsülin tedavisinden sonra ise önemli komplikasyon hipoglisemidir; kan şekeri izlenmelidir. UK Kidney Association
🧠 Akılda kalsın
Hiperkalemi = KORU → KAYDIR → UZAKLAŞTIR
KORU: Kalsiyum
KAYDIR: İnsülin + glukoz ± salbutamol
UZAKLAŞTIR: K⁺ eliminasyonu / gerektiğinde diyaliz
❓ Tek soru
SORU: K⁺: 7,1 mmol/L olan hastanın EKG’sinde QRS genişlemesi ve sivri T dalgaları var. İlk hedefiniz nedir?
Kardiyak membranı IV kalsiyum ile stabilize etmek.
AÇIKLAMA
Kalsiyum serum potasyumunu düşürmez; hiperkaleminin kardiyotoksik etkilerine karşı miyokardı korur. Ardından potasyumu hücre içine kaydıran ve vücuttan uzaklaştıran tedaviler uygulanır.
📚 Kaynak
UK Kidney Association, Treatment of Acute Hyperkalaemia in Adults, güncel kılavuz sayfası ve 2023 klinik uygulama kılavuzu. UK Kidney Association
Resuscitation Council UK, Severe Hyperkalaemia acil yaklaşım algoritması. Resuscitation Council UK
