Okuma süresi: ~3 dakika

💊 Tek cümlede Hap

Apandisit şüphesinde görüntüleme herkeste aynı değildir: çocuk ve gebede radyasyonsuz yöntemlerle başla; erişkinde ise klinik olasılık ve alternatif tanı ihtiyacına göre USG veya çoğunlukla IV kontrastlı BT’yi seç—negatif ya da nondiagnostik USG, apandisiti tek başına dışlamaz.

🎯 Önce klinik olasılığı belirle

Her sağ alt kadran ağrısına doğrudan BT istemek de, görüntülemeyi tamamen klinik muayeneye bırakmak da doğru yaklaşım değildir.

Önce:

Öykü + muayene + hemogram/CRP + idrar + gerektiğinde β-hCG

ile klinik olasılığı değerlendir.

Alvarado, AIR veya Adult Appendicitis Score gibi skorlar risk sınıflamasına yardımcı olabilir; ancak tek başına görüntülemenin yerine geçmez.

👶 Çocuk ve adölesan → önce USG

Çocuklarda mümkün olduğunca iyonizan radyasyondan kaçınmak istediğimiz için:

İlk tercih USG

USG’de tipik bulgular:

Nonkomprese tübüler yapı
Dış çap >6 mm
Duvar kalınlaşması
Hiperemi
Periapendiküler yağ dokusunda inflamasyon
Apendikolit / serbest sıvı

Ancak önemli nokta:

“Apendiks görülemedi” = “Apandisit yok” değildir.

USG nondiagnostikse klinik şüpheye göre yeniden değerlendirme, tekrar USG, MRI veya BT gündeme gelir.

🤰 Gebe → USG, gerekirse MRI

Gebelikte:

USG ilk basamak

USG nondiagnostik ve klinik şüphe devam ediyorsa:

MRI

çok değerli ikinci basamaktır.

MRI mevcut değilse veya acil klinik gereklilik varsa, gerekli görüntüleme sırf gebelik nedeniyle engellenmemelidir; risk–yarar değerlendirmesiyle BT kullanılabilir.

🧑 Erişkinde ne yapalım?

Burada çocuk algoritmasını otomatik kopyalama.

Özellikle erişkin sağ alt kadran ağrısında:

IV kontrastlı abdomen-pelvis BT

yüksek tanısal doğruluğa sahiptir ve aynı zamanda:

Divertikülit
Üreter taşı
İleus
Kolon patolojileri
Perforasyon
Jinekolojik patolojiler

gibi alternatif tanıları gösterebilir.

Genç, zayıf, tipik kliniği olan ve deneyimli ultrasonografinin hızlı erişilebilir olduğu hastada USG-first yaklaşımı radyasyon maruziyetini azaltabilir.

Ancak USG:

nondiagnostik / negatif

ve klinik şüphe hâlâ yüksekse:

BT’ye geç.

👴 Yaşlı veya atipik hasta → BT eşiğini düşür

Özellikle ileri yaşta “klasik apandisit” bulguları silik olabilir.

Üstelik alternatif ciddi patolojilerin olasılığı artar:

Malignite
Divertikülit
İskemi
Perforasyon
Obstrüksiyon

Bu nedenle yaşlı veya atipik klinikli erişkinde BT çok daha erken düşünülmelidir.

🖥️ BT’de ne arıyoruz?

Tipik bulgular:

Apendiks çapı >6 mm
Duvar kalınlaşması / kontrastlanması
Periapendiküler yağlı dokuda stranding
Apendikolit
Periapendiküler sıvı

Komplike apandisitte:

Apse
Ekstraluminal gaz
Duvar defekti
Flegmon

gibi bulgular görülebilir.

Ama çapı da tek başına yorumlama; >6 mm tek başına apandisit tanısı değildir.

⚠️ Kritik hata

“USG negatif → apandisit yok.”

Hayır.

Özellikle apendiks hiç görüntülenmediyse, bunu gerçek negatif USG ile aynı kabul etme.

İkinci hata:

“Her sağ alt kadran ağrısına BT.”

Özellikle çocuk ve gebede radyasyonsuz yöntemlere öncelik ver.

Üçüncü hata:

“Gebeye BT kesinlikle çekilmez.”

Gerekli ve zaman duyarlı bir tanısal inceleme, yalnız gebelik nedeniyle reddedilmemelidir. Uygun hastada önce USG/MRI tercih edilir.

Dördüncü hata:

Görüntüleme sonucunu hastadan bağımsız yorumlamak.

Apandisit tanısı:

Klinik + laboratuvar + görüntüleme

bütünüdür.

🧠 Akılda kalsın

ÇOCUK → USG

GEBE → USG → gerekirse MRI

ERİŞKİN → klinik bağlama göre USG veya BT

YAŞLI / ATİPİK / alternatif tanı önemli → BT eşiği düşük

Ve en önemli cümle:

NONDIAGNOSTİK USG ≠ APANDİSİT YOK

🚑 30 saniyelik algoritma

Akut apandisit şüphesi

↓

Çocuk?
→ USG
→ Nondiagnostik + şüphe devam → ileri görüntüleme

Gebe?
→ USG
→ Nondiagnostik → MRI

Erişkin?
→ Klinik olasılık + hasta özellikleri + yerel USG deneyimini değerlendir
→ Uygun hastada USG-first
→ Alternatif tanı önemli / USG nondiagnostik / tanısal belirsizlik yüksek → IV kontrastlı BT

Yaşlı veya atipik?
→ BT’yi erken düşün

❓ Tek soru

📚 Kaynak

Güncel görüntüleme yaklaşımlarında çocuk ve gebelerde radyasyondan kaçınmak amacıyla USG ön plandadır; gebede nondiagnostik USG sonrasında MRI önemli ikinci basamak seçenektir. Erişkin sağ alt kadran ağrısında ise IV kontrastlı abdomen-pelvis BT, apandisit ve alternatif patolojilerin değerlendirilmesinde yüksek tanısal performansı nedeniyle temel görüntüleme yöntemlerinden biridir. Klinik risk sınıflaması ve yerel USG deneyimi, seçilmiş erişkinlerde USG-first stratejisine olanak sağlayabilir.

Temel başvuru kaynakları: ACR Appropriateness Criteria – Right Lower Quadrant Pain / Suspected Appendicitisve WSES Jerusalem Guidelines for Acute Appendicitis.