HAP #005 — Travmada Traneksamik Asit: Kime, Ne Zaman, Ne Kadar?
Okuma süresi: ~2 dakika
💊 Tek cümlede Hap
Kanayan veya ciddi kanama riski bulunan travma hastasında traneksamik asidi (TXA) mümkün olduğunca erken ve yaralanmadan sonraki ilk 3 saat içinde ver: 1 g IV/10 dk, ardından 1 g IV/8 saat. SpringerLink
🎯 Ne zaman düşün?
TXA’yı travma sonrası aktif kanaması olan veya anlamlı kanama riski taşıyan hastada düşün.
Örneğin hemorajik şok bulguları, devam eden belirgin kanama veya ciddi iç kanama şüphesi bulunan majör travma hastasında tedavinin bir parçasıdır.
Buradaki kritik değişken yalnızca “ne kadar kanıyor?” değil:
⏱️ Yaralanmanın üzerinden ne kadar zaman geçti?
Güncel Avrupa majör travma kanaması kılavuzu TXA’nın mümkün olduğunca erken, mümkünse hastane öncesinde başlanmasını ve yaralanmadan sonraki 3 saat içinde verilmesini öneriyor. Tedavi için viskoelastik test sonucunun beklenmemesi öneriliyor. SpringerLink
💉 Ne yap?
Standart erişkin travma rejimi:
1️⃣ Yükleme:
TXA 1 g IV → 10 dakikada
ardından
2️⃣ İnfüzyon:
TXA 1 g IV → 8 saatte
Yani akılda tutulacak üç sayı:
1 g → 10 dk → 1 g / 8 saat SpringerLink
TXA, kanama kontrolünün alternatifi değildir. Hemoraji kontrolü, uygun kan ürünü resüsitasyonu ve gerekli cerrahi/girişimsel tedavi eş zamanlı yürütülmelidir.
⚠️ Kritik hata
TXA’yı “nasıl olsa antifibrinolitik” diyerek geç vermek.
TXA’nın yararı zamana bağımlıdır. CRASH-2 verilerinin analizinde erken uygulamanın kanamaya bağlı ölüm üzerindeki yararı en belirgin şekilde erken dönemde görülürken, 3 saatten sonraki uygulama yararlı bulunmamış ve kanamaya bağlı ölüm artışıyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle travmatik kanamada “önce tetkikler tamamlansın, sonra TXA düşünürüz” yaklaşımı doğru değildir. SpringerLink
🧠 Akılda kalsın
TXA = 3 – 1 – 10 – 1 – 8
≤3 saat içinde
1 g
10 dakikada
- 1 g
8 saatte
Ve en önemlisi:
TXA’nın saati hastaneye girişte değil, yaralanma anında başlar.
❓ Tek soru
SORU: Trafik kazasından 90 dakika sonra getirilen, TA 80/50 mmHg, nabız 125/dk olan ve intraabdominal kanama düşünülen erişkin hastada TXA'yı nasıl uygularsınız?
TXA 1 g IV'yi 10 dakikada ver, ardından 1 g IV'yi 8 saatte infüze et. Hasta yaralanmadan sonraki 90. dakikada olduğundan ilk 3 saatlik tedavi penceresindedir. SpringerLink
📚 Kaynak
2023 tarihli European Guideline on Management of Major Bleeding and Coagulopathy Following Trauma – Sixth Edition, kanayan veya ciddi kanama riski bulunan travma hastasında TXA’nın mümkün olduğunca erken ve ilk 3 saat içinde 1 g/10 dk + 1 g/8 saat rejimiyle uygulanmasını Grade 1A düzeyinde önermektedir. SpringerLink
